MBTI, a Socjonika – pełne porównanie

Dział o płynnym poziomie powagi i merytoryczności ;)
Regulamin forum
UWAGA! To nie jest forum ekspertów. Każdy użytkownik ma prawo do swojego zdania i innego spojrzenia na zagadnienie.
ODPOWIEDZ
Warm-minded
Nowy użytkownik
Posty: 11
Rejestracja: piątek 02 cze 2017, 17:15

MBTI, a Socjonika – pełne porównanie

Post autor: Warm-minded » niedziela 17 wrz 2017, 20:51

Wiem, że to już z czwarty temat dotyczący tych dwóch systemów, ale jeszcze nikt chyba nie zajął się porządniej np. modelami, więc pomyślałam, że co mi tam :p

1. Określanie racjonalności/irracjonalności

Czyli temat, z którym jest najwięcej problemów. Jak przełożyć j/p na J/P? Czy IEI to w MBTI INFJ czy INFP? Odpowiedź brzmi: ani jedno, ani drugie, bo introwertycznych typów przekładać się nie da. A oto dlaczego.
Przede wszystkim, w MBTI różnica między elementami intro i ekstra polega na czymś innym, niż w socjonice. W socjo mamy do czynienia z relacyjnością i obiektowością, których nie będę tutaj tłumaczyć. W MBTI przyjmuje się, że procesy związane z elementami introwertycznymi są uwewnętrzniane, a z ekstrawertycznymi uzewnętrzniane. Xe to coś zewnętrznego, obiektywnego, wspólnego większej grupie ludzi. Xi to coś wewnętrznego, osobistego i subiektywnego.
Of the eight cognitive functions, four are extroverted (oriented toward action and interaction with the world around you) and four are introverted (oriented toward analysis and reflection). - https://thoughtcatalog.com/heidi-priebe ... functions/
Dalej: racjonalność i irracjonalność (J i P) określają styl życia i pracy, podejście do otaczającego świata.
Czy radzisz sobie z życiem w sposób zaplanowany, preferując „osąd” – to znaczy podjęcie decyzji – czy też preferujesz elastyczny styl życia związany z ciągłym otwarciem na nowe informacje? - https://pl.wikipedia.org/wiki/Test_Myers-Briggs
Stąd ponieważ J/P są związane z radzeniem sobie z zewnętrznym światem, określa się je na podstawie najsilniejszej funkcji ekstrawertycznej. W przypadku ekstrawertyków – pierwszej, introwertyków – drugiej. Przykładowo: NiFe. Pierwsza funkcja, introwertyczna intuicja, jest uwewnętrzniana, więc nie interesuje nas w kontekście racjonalności. Druga funkcja, ekstrawertyczne odczuwanie, jest racjonalna. Stąd NiFe to typ racjonalny – INFJ.
W socjonice nie ma takiego podziału na uwewnętrznianie i uzewnętrznienie, j/p też oznaczają coś nieco innego. Racjonalność jest określana na podstawie pierwszej funkcji, niezależnie, czy jest introtyczna, czy ekstratyczna. NiFe jest typem irracjonalnym, bo Ni jest irracjonalne.

2. Różnice między j/p a J/P

J/P w MBTI:
Jednostki działające w oparciu o plany (J) są osobami stanowczymi, wolą kierować się jasno sformułowanymi zasadami i wytycznymi, terminy wykonania pracy są dla nich świętością, poszukują odosobnienia.
Jednostki poszukujące (P) są świetnymi improwizatorami, wolą otwarte opcje, mają rozluźnione podejście do pracy, poszukują wolności. - https://www.16personalities.com/pl/nasza-teoria
J są dobrze zorganizowane, tworzą harmonogramy i trzymają się ich. P są nieco chaotyczne, czekają na przypływ energii, żeby coś zrobić.

j/p w socjonice:
Dotyczy kolejności odbioru i przetwarzania informacji. Racjonałowie patrzą na rzeczywistość przez kontekst swoich wniosków o niej, co daje podejście bardziej liniowe gdzie do każdego wniosku przypisywane są obserwacje, pomagające w jego zrozumieniu i wykorzystaniu, natomiast irracjonałowie patrzą na rzeczywistość bezpośrednio, co daje podejście bardziej cykliczne, gdzie dana obserwacja rzeczywistości jest uzupełniana w wnioski o niej. - http://socjonika.pl/#!Dychotomie_pierwszego_rz%C4%99du
Czyli w tym miejscu to dwie całkowicie różne rzeczy. Jednak kiedy spojrzymy na j/p w kontekście temperamentów, da się zauważyć pewne podobieństwa. Osoby z temperamentami Ij i Ej charakteryzują się w miarę stabilnym wydatkowaniem energii, niepodleganiem nastrojom, stałością, w przeciwieństwie do osób o temperamentach Ip i Ep, które są nieprzewidywalne, elastyczne, zależne od zewnętrznych informacji, podlegają zmiennym nastrojom. Wtedy Ij i Ej mogłyby się trochę przekładać na J w MBTI, a Ip i Ep na P.

Ale ze względu na wyżej wspomniane różnice w określaniu racjonalności, socjotypy (introtyczne) i tak nie mogą mieć swoich dokładnych odpowiedników w MBTI. NiFe w MBTI byłoby takim IEI z temperamentem Ij, a FiNe - EII z temperamentem Ip. Opisy nie pokrywałyby się w pełni.

Co bynajmniej nie oznacza, że to jedyna różnica w opisach intro(wer)tyków, a z ekstra(wer)tykami nie ma żadnych problemów. Mamy przecież jeszcze…

3. Różnice w pojmowaniu elementów

Terminologia: elementy informacyjne (socjonika) = funkcje kognitywne (MBTI)

Pisałam już o tym, że w socjonice mamy relacyjność/obiektowość, a w MBTI nakierowanie na informacje ze świata wewnętrznego i zewnętrznego. Teraz przejdźmy do konkretnych elementów/funkcji.

Se
MBTI: obserwacja świata w chwili obecnej za pomocą zmysłów, życie tu i teraz, naturalna pewność siebie, chęć robienia nowych rzeczy, działanie na podstawie pewnych danych, czerpanie przyjemności ze stymulacji zmysłów i przypływu adrenaliny

Socjonika: ocenianie zewnętrznych cech rzeczy i ludzi (w tym siły woli i determinacji), konsekwentne, wytrwałe dążenie do celu, dążenie do władzy, stosowanie nacisku

Oba trafiłyby do szufladki pt. „Sensoryka”, i oba skupiają się na tej „ewidentnej statyce obiektów”, ale Se w MBTI pod pewnymi względami podchodzi pod socjoniczne Si.

Si
MBTI: zbieranie sensorycznych informacji w celu ich przyszłego wykorzystania, porównywanie tego, co dzieje się teraz z doświadczeniem z przeszłości, poleganie na doświadczeniu w rozwiązywaniu problemów, przywiązywanie wagi do szczegółów, przywiązanie do tradycji i konwencjonalnych metod, zbieranie, przechowywanie i systematyzowanie faktów

Socjonika: dążenie do wygody, zaspokajanie fizycznych potrzeb, rozumienie stanów fizycznych, poczucie estetyki, namacalne związki przyczynowo – skutkowe

W zasadzie nic wspólnego.

Ne
MBTI: dostrzeganie wielu możliwości, skupienie na abstrakcyjnych ideach, zauważanie ukrytych relacji w świecie zewnętrznym, kreatywność, posiadanie wielu zainteresowań, dostrzeganie wielu stron sytuacji

Socjonika: dostrzeganie potencjału i wielu możliwości, branie pod uwagę wielu punktów widzenia, postrzeganie sedna, pomysłowość, całościowe postrzeganie rzeczy, dzielenie na nudne i ciekawe, abstrakcyjne teoretyzowanie

Praktycznie to samo.

Ni
MBTI: przewidywanie przyszłości na podstawie znaków, trendów, wzorów, abstrakcyjna analiza przeszłych i obecnych zdarzeń, momenty olśnienia, dostrzeganie „esencji” idei, teorii, ludzi i sytuacji

Socjonika: przewidywanie przyszłości i najbardziej prawdopodobnych wydarzeń, dostrzeganie trendów i relacji pomiędzy wydarzeniami, poczucie czasu

Podobne.

Te
MBTI: produktywność, porządek i efektywność, tworzenie planów osiągnięcia celu, proaktywność, władczość, zdolności przywódcze, poszukiwanie logiki i spójności w zewnętrznym świecie, zewnętrzne prawa i zasady

Socjonika: efektywność, produktywność, działanie różnych rzeczy, fakty, określanie opłacalności, dążenie do funkcjonalności i użyteczności

Trochę podobne, ale Te w MBTI pod pewnymi względami wygląda jak socjoniczne Ti i Se.

Ti
MBTI: rozumienie systemów i dostrzeganie niekonsekwencji w ich obrębie, logiczność, potrzeba zrozumienia działania rzeczy, budowanie pojęcia o tym, jak funkcjonuje świat, subiektywne poczucie logiki

Socjonika: konsekwencja, spójność, logiczność, systemy, klasyfikacje, hierarchie, jasne, stałe zasady i prawa

Blisko, ale Ti w MBTI miesza się trochę z socjonicznym Te.

Fe
MBTI: przestrzeganie norm społecznych, utrzymywanie spokoju, wybieranie tego, co najlepsze dla grupy, naturalne odczytywanie emocji innych, ale problem z samodzielnym zrozumieniem własnych, dbanie o dobro innych, grzeczność, kultura, odpowiedniość zachowań, pomocność

Socjonika: rozumienie i wpływanie na emocje własne jak i innych, odczytywanie i wpływanie na atmosferę, umiejętne wyrażanie emocji

Nie do końca to samo; w MBTI Fe miesza się z socjonicznym Fi oraz nie gwarantuje pewnych umiejętności związanych z socjonicznym Fe.

Fi
MBTI: świadomość i dogłębne analizowanie emocji, prywatny system wartości, moralność, empatia, doszukiwanie się głębszego znaczenia

Socjonika: relacje międzyludzkie, etyka, moralność, normy zachowań, empatia

Podobnie, w MBTI miesza się z Fe według socjoniki.

Wniosek: NiFe w MBTI to nie po prostu IEI z temperamentem Ij, różnice są bardziej skomplikowane. A nie zapominajmy, że MBTI posiada jeszcze swój własny…

4. Model

Nie będę opisywać po kolei wszystkich funkcji modelu A, skupię się na modelu MBTI i podobieństwach między oboma.

Rozłożenie elementów w funkcjach na przykładzie NiFe:

1. Ni
2. Fe
3. Ti
4. Se
5. Ne
6. Fi
7. Te
8. Si

Poza pierwszymi dwoma, elementy są w całkiem innych miejscach, ale też funkcje w MBTI wyglądają inaczej.

I Funkcja dominująca
Zwykle rozwija się we wczesnym dzieciństwie. Na tej funkcji polegamy w pierwszej kolejności. Używamy jej do rozwiązywania problemów i pomaga nam w trudnych sytuacjach. Praca na niej przychodzi automatycznie i bez wysiłku oraz zużywa mało energii. Mamy nad nią świadomą kontrolę.

Wyraźne podobieństwo do funkcji programowej.

II Funkcja drugorzędna
Określa, w jaki sposób jesteśmy pomocni dla otoczenia oraz jak pomagamy sami sobie. Wygodniej nam się jej używa, kiedy mamy już jakieś porządne informacje z funkcji dominującej. Może odgrywać rolę troskliwego rodzica, ale może również stać się nadopiekuńcza i bardziej ograniczać, niż pomagać.
Jeśli pierwsza funkcja jest intro, druga jest ekstra. Jeśli pierwsza jest ekstra, druga jest intro. Jeśli pierwsza jest racjonalna, druga jest irracjonalna. Jeśli pierwsza jest irracjonalna, druga jest racjonalna. Jak w socjonice.

Opis częściowo pokrywa się z opisem funkcji kreatywnej – obie mają za zadanie wspierać pierwszą.

III Funkcja trzeciorzędna
Zapewnia sposób, w jaki możemy odpocząć i podładować energię. Służy jako wsparcie dla funkcji drugorzędowej i często z nią współpracuje (funkcja druga i trzecia to przeciwieństwa, np. Fe i Ti). W młodszym wieku raczej jej nie używamy, chyba, że zmuszą nas do tego okoliczności lub nie możemy wykorzystać drugorzędowej. Kiedy wchodzimy w dorosłość, zaczynają nas pociągać czynności, które wymagają użycia trzeciej funkcji. W jej obrębie często wyrażamy swoją kreatywność, jesteśmy figlarni i zachowujemy się jak dzieci. W gorszym wypadku może to mieć postać negatywną i używając funkcji trzeciorzędnej będziemy rozpraszać siebie i innych.

Pod wieloma względami przywodzi na myśl funkcję aktywacji, zresztą element, który w socjonice pełni u danego typu funkcję aktywacji, w MBTI ląduje właśnie w trzeciej. U TiNe funkcja trzecia to Si, u FeNi - Se, itd. Różnica polega na tym, że w MBTI ta funkcja jest świadoma.

IV Funkcja podrzędna
Zwykle rozwija się dopiero około połowy okresu życia. Często najpierw mamy do czynienia z jej negatywnymi aspektami, takimi jak projekcja naszych powinności, lęków i problemów. Przedmiot tych lęków odzwierciedla procesy związane z tą funkcją i kiedy się w te procesy angażujemy, zwykle wypadamy niedojrzale. Jej użycie kosztuje nas dużo energii, nawet jeżeli posiadamy potrzebne umiejętności. W miarę, jak uczymy się jej ufać i ją rozwijać, wprowadza do naszego życia równowagę. Często nasze poczucie celu, inspiracje i ideały mają związek z procesami pełniącymi tą funkcję. Zawiera się w niej również nasz podświadomy ideał przedstawiciela płci przeciwnej (anima/animus). Choć zalicza się do funkcji świadomych, tak naprawdę znajduje się na granicy między świadomością a nieświadomością.

Element w funkcji czwartej jest przeciwieństwem elementu w funkcji pierwszej, np. Ni – Se. Opis również częściowo pasuje do funkcji sugestywnej, nawet zdaje się trochę nawiązywać do dualności…

W tym miejscu widać, że pierwsze cztery funkcje to po prostu elementy cenione (wg socjoniki), ułożone od najsilniejszego do najsłabszego. Teraz kolej na funkcje nieświadome, tzw. funkcje cienia, które są pełnione przez elementy niecenione.

V Funkcja przeciwna
W jej obszarze często stajemy się uparci i kłótliwi, odmawiając udziału w tym, co się dzieje. Rozwinięcie pełniących ją procesów może być dla nas łatwe, ale rzadko ich używamy. Długie, aktywne korzystanie z tej funkcji może nas kosztować sporo energii. Z drugiej strony dodaje ona głębi naszej funkcji dominującej, wspierając ją i dodając nam wytrwałości w dążeniu do celu.

Element pełniący piątą funkcję kontrastuje z elementem w pierwszej, np. Ni – Ne. Opis też bardzo przypomina funkcję ignorowaną - zgadza się duża siła, niecenienie i wspieranie funkcji pierwszej.

VI Funkcja krytyczna
Określa sposób, w jaki znajdujemy słabe strony innych oraz demotywujemy ich. Również my możemy się tacy poczuć, kiedy inni używają procesów pełniących u nas tę funkcję. Świadomie używana sporadycznie, ukazuje się pod wpływem stresu, kiedy coś ważnego jest w niebezpieczeństwie. Może prowadzić do odkryć, jeśli nauczymy się ją doceniać i się na nią otworzymy. Wtedy działa w niemal magiczny sposób i może obdarzyć nas wielką mądrością. Generalnie jest mocną stroną, z której korzystamy, nie zdając sobie z tego sprawy.

Niektórzy nawet nazywają ją „demonstracyjną”, pełni ją w każdym razie element, który w socjonice jest w demonstracyjnej, np. u NiFe – Fi. W przeciwieństwie do socjoniki, można się nauczyć świadomie jej używać.

VII Funkcja zwodząca

Wprowadza nas w błędne myślenie, że coś jest ważne i trzeba poświęcać temu uwagę. Pełniący ją proces często jest dewaluowany, ponieważ starając się go używać, popełniamy błędy. W najlepszym razie może pomóc nam się rozluźnić, jeśli potrafimy się śmiać z siebie samych.

I tu pojawia się problem: niektóre źródła podają taką definicję (kojarzącą się z funkcją roli), a inne definicję, która przywodzi na myśl funkcję czułą. Ponieważ pełni ją element przeciwny do funkcji szóstej (czyli jakby demonstracyjnej), np. Fi – Te, dla większej korelacji z modelem A lepiej by było przyjąć drugą definicję.

VIII Funkcja demoniczna
W obrębie tych procesów działamy najbardziej destrukcyjnie. Często żałujemy czynów dokonanych pracując na tej funkcji. Zwykle nie wiemy, jak używać tych procesów i mamy wrażenie, że objawiają się u nas same z siebie. Jednak kiedy otworzymy się na tę funkcję, daje nam ona chęć do tworzenia nowych rzeczy.

Tu znowu można znaleźć inny opis, bardziej przypominający funkcję roli. W funkcji ósmej ląduje to, co w socjonice ma się w trzeciej.

Opisy funkcji wzięłam głównie z tej strony:
http://www.cognitiveprocesses.com/16Types/16Types.cfm

Alternatywne (bardziej pasujące do socjoniki) opisy funkcji siódmej i ósmej można znaleźć np. tu:
http://ill-be-istj-if-no-one-else-is.tu ... -according

Wnioski

Ciężko o dokładne porównanie, bo opisy funkcji MBTI różnią się między sobą, ale wychodzi na to, że socjonika i MBTI wbrew pozorom są sobie najbliższe właśnie pod względem modelu, a większość różnic bierze się z innego sposobu na określenie racjonalności oraz innego pojmowania elementów. Oczywiście są też relacje między typami, których MBTI w zasadzie nie określa, a socjonika robi to bardzo ściśle. Poza tym, MBTI nie dzieli typów na takie kwadry czy kluby, jak socjonika, a na NT, NF, Si – ego i Se – ego.

Mam nadzieję, że to wszystko :)

//chupser
przeniosłem do bardziej odpowiedniego działu

ODPOWIEDZ